Ρόλος – Υποχρεώσεις – Επιχειρησιακή Αναγκαιότητα

1. Εισαγωγή

Οι Εθελοντικές Οργανώσεις Πολιτικής Προστασίας, και ειδικότερα οι πιστοποιημένες από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ)  διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην πρόληψη, ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση συνεπειών φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών.
Οι αποστολές αυτές εκτελούνται συχνά σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, με έντονη φυσική καταπόνηση, περιορισμένη ορατότητα, ασταθές έδαφος και παρουσία επικίνδυνων παραγόντων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση των  Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) αποτελεί βασική επιχειρησιακή και ηθική υποχρέωση, τόσο για την προστασία της ζωής και της υγείας των εθελοντών, όσο και για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής ικανότητας και αξιοπιστίας της Οργάνωσης.

2. Θεσμικό και Επιχειρησιακό Πλαίσιο

Η χρήση ΜΑΠ από εθελοντές Πολιτικής Προστασίας:

• απορρέει από τις γενικές αρχές υγείας και ασφάλειας στην εργασία,

• εντάσσεται στις οδηγίες και τα επιχειρησιακά πρωτόκολλα της ΓΓΠΠ,

• αποτελεί βασικό στοιχείο της εκπαίδευσης και πιστοποίησης εθελοντών,

• συνδέεται άμεσα με την ευθύνη των οργανώσεων να μην εκθέτουν το προσωπικό τους σε αδικαιολόγητο κίνδυνο.

Κανένας εθελοντής δεν πρέπει να συμμετέχει σε επιχειρήσεις εάν δεν φέρει τον προβλεπόμενο και κατάλληλο εξοπλισμό ατομικής προστασίας για το συγκεκριμένο αντικείμενο δράσης.

3. Ορισμός και Σκοπός των Ατομικών Μέσων Προστασίας

Μέσα Ατομικής Προστασίας θεωρούνται όλα τα μέσα και ο εξοπλισμός που φοριούνται ή χρησιμοποιούνται από τον εθελοντή με σκοπό:

• τη μείωση της έκθεσης σε φυσικούς, χημικούς, βιολογικούς και μηχανικούς κινδύνους,

• την πρόληψη τραυματισμών και επαγγελματικών ασθενειών,

• τη διατήρηση της λειτουργικότητας και αντοχής του προσωπικού κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων.

Τα ΜΑΠ δεν υποκαθιστούν:

• τη σωστή εκπαίδευση,

• την πειθαρχία,

• τον σωστό σχεδιασμό επιχειρήσεων,
  αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά σε αυτά.

4. Αναλυτική Παρουσίαση Ατομικών Μέσων Προστασίας

4.1 Προστασία Κεφαλής

Το κράνος ασφαλείας είναι υποχρεωτικό σε πληθώρα επιχειρησιακών σεναρίων:

• δασικές πυρκαγιές,

• έρευνα και διάσωση,

• απομάκρυνση επικίνδυνων αντικειμένων,

• επιχειρήσεις σε ερείπια ή δύσβατο έδαφος.

Χαρακτηριστικά:

• πιστοποιημένο σύμφωνα με ευρωπαϊκά πρότυπα,

• σωστή εφαρμογή στο κεφάλι,

• ιμάντας συγκράτησης,

• καλή κατάσταση χωρίς ρωγμές ή παραμορφώσεις.

• ευδιάκριτες ανακλαστικές ταινίες για νυχτερινές επιχειρήσεις

4.2 Προστασία Αναπνευστικού Συστήματος

Η εισπνοή καπνού, στάχτης, σκόνης ή τοξικών αερίων αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους.

Ενδεικτικά μέσα:

• μάσκες σωματιδίων (FFP2 / FFP3),

• μάσκες με εναλλάξιμα φίλτρα, όπου προβλέπεται και υπάρχει εκπαίδευση.

Η χρήση τους:

• μειώνει τον κίνδυνο αναπνευστικών προβλημάτων,

• προστατεύει από μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία,

• είναι υποχρεωτική σε περιβάλλον με καπνό ή αιωρούμενα σωματίδια.

4.3 Προστασία Οφθαλμών και Προσώπου

Η προστασία των ματιών είναι κρίσιμη λόγω:

• καπνού,

• σκόνης,

• θραυσμάτων,

• έντονων καιρικών φαινομένων.

Μέσα:

• γυαλιά προστασίας κλειστού τύπου,

• προσωπίδες όπου απαιτείται.

Η απώλεια όρασης, ακόμη και προσωρινή, μπορεί να θέσει σε κίνδυνο ολόκληρη την ομάδα.

4.4 Προστασία Άνω Άκρων

Τα γάντια προστασίας είναι απαραίτητα σε όλες σχεδόν τις δράσεις.

Τύποι:

• ανθεκτικά σε κοπή,

• πυρίμαχα,

• αντιολισθητικά,

• κατάλληλα για χειρισμό εργαλείων.

Προστατεύουν από:

• κοψίματα και εκδορές,

• εγκαύματα,

• τσιμπήματα,

• μολύνσεις.

4.5 Προστασία Σώματος και Ορατότητα

Οι στολές των εθελοντών:

• πρέπει να είναι ανθεκτικές,

• να παρέχουν προστασία από θερμότητα και μηχανικές καταπονήσεις,

• να φέρουν ανακλαστικά στοιχεία.

Τα ανακλαστικά γιλέκα είναι υποχρεωτικά:

• σε νυχτερινές επιχειρήσεις,

• σε οδικά δίκτυα,

• σε περιοχές με κυκλοφορία οχημάτων.

4.6 Προστασία Κάτω Άκρων

Τα υποδήματα ασφαλείας:

• με αντιολισθητική σόλα,

• ενισχυμένη μύτη,

• αντοχή σε διάτρηση και θερμότητα.

Προλαμβάνουν:

• διαστρέμματα,

• πτώσεις,

• τραυματισμούς από βαριά αντικείμενα.

5. Εκπαίδευση, Συντήρηση και Έλεγχος

Η χρήση ΜΑΠ προϋποθέτει:

• συστηματική εκπαίδευση των εθελοντών,

• τακτικούς ελέγχους καταλληλότητας,

• σωστό καθαρισμό και αποθήκευση,

• άμεση αντικατάσταση φθαρμένων μέσων.

Η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο τον εθελοντή αλλά και τη διοίκηση της Οργάνωσης.

6. Ευθύνη και Επιχειρησιακή Πειθαρχία

Η μη χρήση ΜΑΠ:

• θέτει σε κίνδυνο τον ίδιο τον εθελοντή,

• επιβαρύνει την ομάδα,

• μπορεί να οδηγήσει σε επιχειρησιακή αποτυχία.

Η ασφάλεια αποτελεί πράξη επαγγελματισμού και όχι αδυναμίας.

7. Συμπεράσματα

Οι εθελοντές των ΛΕΚ, ως πιστοποιημένα στελέχη Πολιτικής Προστασίας, οφείλουν να λειτουργούν με υψηλό επίπεδο πειθαρχίας, υπευθυνότητας και σεβασμού στη ζωή.
Η σωστή και συστηματική χρήση των Ατομικών Μέσων Προστασίας αποτελεί θεμέλιο της ασφαλούς και αποτελεσματικής εθελοντικής προσφοράς.

Η προστασία του εθελοντή είναι προϋπόθεση για την προστασία της κοινωνίας.